Prawie każdy Prosument działający w systemie Net Billingu wie jakie są problemy z napięciem w sieci energetycznej, gdyż ich instalacje fotowoltaiczne wyłączają się, względnie jeśli są to duże farmy fotowoltaiczne to z kolei są wyłączane przez obsługującego je Operatora Systemu Dystrybucyjnego. Nadchodzące zmiany na rynku energii będą wynikały z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2019/943 w sprawie rynku wewnętrznego energii elektrycznej, które nadaje priorytet Odnawialnym Źródłom Energii oraz wprowadza reguły wzmacniające zasady podaży i popytu w energetyce.
System elektroenergetyczny w ciągu dnia otrzymuje dużo energii słonecznej, która jest generowana przez instalacje fotowoltaiczne (najwięcej w południe). Natomiast gdy słońce przestaje świecić, zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrasta w całej sieci przy jednoczesnym spadku energii z OZE, co przekłada się na wzrost cen energii elektrycznej.
Z drugiej strony wraz z wprowadzeniem taryf dynamicznych w godzinach szczytu cena energii produkowanej przez instalacje fotowoltaiczne spada, nierzadko do poziomu bliskiego 0 PLN/kWh, co sprawia, że bez magazynów nie ma szansy na osiągnięcie nawet minimalnej opłacalności sprzedaży energii. Jednocześnie od wielu już lat koszty wytworzenia energii elektrycznej z Odnawialnych Źródeł Energii (energia słoneczna i energia wiatru) należą do najtańszych w całym miksie energetycznym w Polsce i to jest też główny powód, dlaczego źródła te mają priorytet w przypadku mechanizmu krańcowego ustalania cen.
Mechanizm ten jest narzędziem Rynku Mocy, wg którego włączane są do systemu energetycznego różne źródła energii – im większe jest zapotrzebowanie na energię elektryczną, tym więcej coraz droższych jednostek wytwórczych zostaje włączonych w celu zaspokojenia popytu na rynku. Oczywiście energia ze źródeł odnawialnych jest najtańsza na rynku, ale jednocześnie nie jesteśmy w stanie zapewnić ciągłości jej dostępności (nie zawsze podaż pokrywa się z popytem). Natomiast możemy i nawet musimy próbować wykorzystać ją w jak największym stopniu na przykład dzięki jej magazynowaniu (zamiast wyłączać źródła energii OZE, jak to się dzieje obecnie).
Dlatego coraz więcej mówi się o budowię wielkoskalowych magazynów energii, które mają powstać w pobliżu punktów transformacji wysokich i najwyższych napięć (110, 220, 400 kV). Wielkoskalowe magazyny energii znajdą również zastosowanie w segmencie komercyjnym i przemysłowym (C&I) w miejscach budowy farm fotowoltaicznych, elektrowni wiatrowych, czy też w miejscach w których występuje duże zużycie energii elektrycznej (przemysł, usługi). Mają one za zadanie magazynowanie nadwyżkowej energii elektrycznej pochodzącej z Odnawialnych Źródeł Energii. Mechanizm ten ma z jednej strony zwiększyć wykorzystanie energii pochodzącej ze źródeł OZE, a z drugiej strony ma się również przyczynić do stabilizacji cen energii elektrycznej.
Głównymi urządzeniami służącymi do magazynowania energii będą bateryjne systemy magazynowania energii (BESS, ang. Battery Energy Storage System). BESS składają się z takich urządzeń jak przetwornice, zestawy akumulatorów oraz z innych urządzeń takich jak transformatory, telemechanika, urządzenia sterujące, a całość umieszczona jest w kontenerach, które mają możliwość skalowania. Pojedynczy kontener 40′ przeciętnie ma pojemność baterii wynosząca ok 3 MWh, natomiast cały wielkoskalowy system magazynowania energii może mieć pojemność nawet rzędu kilkuset MWh. Urządzenia BESS wykorzystują technologię akumulatorową (energia elektryczna jest przekształcana w energię chemiczną baterii). Oczywiście pomimo faktu, że każdy proces magazynowania energii elektrycznej (przekształcania energii elektrycznej na chemiczną i następnie znowu na energię elektryczną) związany jest ze stratami, to i tak będą to niższe koszty niż utrzymywanie w gotowości lub uruchamianie jednostek konwencjonalnych (elektrownie gazowe, węglowe).
Wiodącym celem rozwiązań BESS jest pomoc w zarządzaniu problemami bezpieczeństwa systemu i pomoc w równoważeniu podaży i popytu w systemie elektroenergetycznym. Ale przy tej okazji każdy operator systemu BESS ma szereg możliwości uzyskiwania przychodów związanych z balansowaniem podaży i popytu na rynku energii, które mogą obejmować:
-> Aukcje rynku mocy
-> Arbitraż na rynku energii
-> Interwencyjne zwiększenie poboru (usługa IZP)
-> Odciążenie sieci DSR (usługa IRP)
Jednocześnie magazynowanie energii może również zapewnić inne przychody związanie z usługami elastyczności, takimi jak kontrola napięcia i kontrola częstotliwości.
W 2024 roku pojawiły się zapowiedzi wsparcia i dotacje na wielkoskalowe magazyny energii dotyczą inwestycji mają obejmować magazyny energii elektrycznej o mocy nie mniejszej niż 2 MW oraz pojemności nie mniejszej niż 4 MWh. Wielkość dotacji wynosi 45 – 65 %. całkowitych kosztów inwestycji, natomiast budżet programu wynosi 4 mld PLN.
Można przyjąć, że wielkoskalowe systemy magazynowania energii mogą przyczynić się nie tylko do poprawy bilansowania podaży i popytu, ale przede wszystkim możemy osiągnąć stabilizację kosztów energii elektrycznej, które niestety w ostatnich latach przyczyniały się do obniżenia konkurencyjności polskiej gospodarki.
Poza tym dzięki inwestycjom w wielkoskalowe magazyny energii elektrycznej, Prosumenci mogą mieć nadzieję, że ich instalacje fotowoltaiczne będą miały szansę na lepsze wykorzystanie (każde wyłączenie instalacji fotowoltaicznej to straty taniej energii elektrycznej, pochodzącej z OZE).
